همیشه شاعر من روح شعله ور دارد
تأملي در مجموعه شعر« عاشقانه اي براي ماه » سروده ابراهيم حسنلو رادمهر
نويسنده : احمد محمدي عيوضي
عاشقانه اي براي ماه، عنوان مجموعه شعرهاي ابراهيم حسنلو است كه به همت انتشارات هزاره ي ققنوس منتشر شده است. اين مجموعه دربرگيرندهي غزلهاي اين شاعر و چند ترانه است كه نگارنده با تمركز بر غزلهاي مجموعه، اين يادداشت را به نگارش درآورده است. ويژگيهاي غزلهاي ابراهيم حسنلو رادمهر را در 9 سرفصل مي توان برشمرد كه در ادامه و به تفصيل اين ويژگيها را شرح خواهم داد:
1-شعرهاي اين شاعر جوان از انديشه اي رفيع، ناب، عرفاني و وحياني سرچشمه مي گيرد. و اين انديشه هم يقينا نابترين، جاودانه ترين و برترين انديشه ي هستي است. شاعراني كه به چنين سرچشمه ي برتري دست مي يابند آثارشان هميشه نيرومندي منحصر به فرد، شكوهمندي درخشان و برجستگي معجزه وار را دارا خواهد بود. چنين اثري همواره داراي عمق معنا و مفهوم خواهد بود .و قابل پسند در همه ي زمانها و مكانها. چون انديشه اي كه از سرچشمه ي اصيل بشري يعني وحي و معنويت راستين جاري باشد با روح و جان همه ي انسانها هم نوا و همراه است. چون همه ي انسانها به طور فطري ويژگيهاي مشتركي با يكديگر دارند و ميل به معنويت و نيكي و زيبايي و... از آن جمله است. انديشه ي ناب بشري مجموعه اي از انديشه هايي است كه ذات بشري لحظه لحظه به آنها گرايش دارد. انديشه هايي كه از طرف خداوند به انسانها ابلاغ شده و سعادت دنيا و آخرت بشر را به همراه مي آورند.
«انگشتهای سبز درختان به سویتان
آوازهای سرخ جهان در گلویتان
تنها برای عشق شما کشف می شوید
ای لحظه های ناب جهان قصه گویتان
صف بسته اند دف به کف ای آبروی عشق
آیینه های سرخ یقین روبه رویتان»
2-اشعار اين مجموعه استخوان بندي محكمي دارند و اين امر از وسواس و عرق ريزي بزرگ روحي شاعر روايت مي كند و به نظر مي رسد از ويژگيهاي مهم هر شعري محسوب مي شود. در اين مجموعه كلمات در جايگاه بايسته ي خود قرار گرفته اند و مهندسي دقيق و حساب شده ي واژگان به شايستگي رعايت شده كه اين مسئله قدرتمندي ويژه اي به شعرها داده است. به اين ترتيب در شعر تنها به نشاندن كلمه ها در كنار هم اكتفا نمي شود و هر شعر شخصيت منحصر به فرد تكامل گرايانه اي دارد. هر شعر روح، فضا، موسيقي و عاطفه ي مخصوص به خود را دارد. شاعر تنها بند روي بند نمي گذارد بلكه هر مصراع و بيتي، دنيايي از معنا و تصوير و مكاشفه را در خود جاي مي دهد و با تأمل مي توان به جوانب زيباشناختي فراواني در شعر دست يافت. فضاهايي كه با توقف در آن جايگاه
مي توان به دنياهايي سرشار و رنگارنگ از معنا و تخيل و عرفان دست يافت.
« اندوه لحظه لحظه ی انسانم
شرقی ترین سرود دماوندم»
3-شاهد حركت غيرمتعارفي در اشعار نيستيم. بلكه شاعر همواره مراقب است كه تعادل زباني و بياني خود را رعايت كند و حتي ابتكارات و نوآفريني هايش نيز متعادل و برنامه ريزي شده و هدفمند مديريت مي شود.
تعادل موفق شعر برترين ويژگي اين مجموعه محسوب مي شود. يعني شاعر در زبان وخيال و انديشه و ديگر امكانات شعر به تعادلي راستين دست يافته است كه به شعر، شخصيت و توانمندي بزرگي مي دهد و او را در مسير شعر نه به مبهم گويي هاي بعضي شاعران سبك هندي گرفتار ميكند و نه به سطحي گويي هاي بعضي شاعران سبك خراساني. شاعر با زبان و بيان و روح شاعرانه و تدبيرگرانه ي خود از افراط و تفريطها مصون مانده و حدود متعادل زبان و بيان را رعايت
مي كند. در هر صورت شاعر سعي كرده است از ابتذال انديشه، تخيل، تصوير، زبان و لغزشهاي ديگر مصون بماند و همين نشانه ي احترام به مخاطب است كه خالق اثر سعي مي كند كالايي ناب و در بهترين شكل و روح ممكن پديد آورد و در معرض تماشاي همگان بگذارد.
«همیشه شاعر من روح شعله ور دارد
همیشه پنجره اش بغض بال و پر دارد
همیشه عاشق باران برهنه می میرد
همیشه مرگ خبرهای تازه تر دارد»
4-حسنلو به پيشينه ي ادبي توجه و نگاه شايسته و احترام آميزي دارد و در فضاي شعر ايشان مي توان به دريافتهايي كه شاعر از ادبيات فارسي به دست آورده است پي برد. اين امر از نكات مثبت رفتار شعري اين شاعر با ادبيات به شمار مي رود و به غناي شعرهايش هم كمك ارزشمندي كرده است و اين مسئله نيز امري بديهي است چون شاعر در عالم شعري خود بي نياز از بعضي مشربهاي فكري و انديشه اي و ادبي نمي تواند باشد. البته نوآوري و ابداع شاعر را نيز بايد با آن همراه كرد كه در اين مجموعه شاهد چنين اتفاق عظيمي هستيم. به تعبيري ديگر آرزوها، باورها، ارزش ها، آداب و رسوم، آرمانها و درونياتي كه در يك سرزمين -روح جاري بر تار و پود حيات يك جامعه است- ، آينه ي تمام نماي آن سرزمين است و حتي مي توان گفت شناسنامه ي فكري آن جامعه محسوب مي شود و مختص آن جامعه به شمار مي رود، مقوله ي بسيار مهمي است كه يقيناً در لايه هاي فكري و زباني شاعر پديدار خواهد شد. همچنين هرچه اين تأثيرپذيري از مقوله ي فرهنگ و داشته هاي هنري و ادبي اصيل تر و عميق تر باشد به تبع آن نيز روح شعر توانمندتر، شاخص تر، غني تر و ريشه دارتر نمايان خواهد شد.
«خاکسترم طوفانی از فریاد می شد
در ماجرای دیگری فرهاد می شد
ققنوسهای من به نام آتشینت
در جان سبز لحظه ها آزاد می شد»
5-شعرهاي مجموعهي «عاشقانه اي براي ماه»، كشف و نوآوريهاي منحصر به فرد و برجسته اي دارند كه شاعر بندهايي را از بلنداي شهود و عرفان و معرفت به دست مي دهد و آن چنان قابليت درخشاني دارند كه مي توانند در ذهن و زبان روزگاران ماندني باشد.
«طلوع می کنی از لحظه های ناب جهان
برای پنجره ها آفتاب می خوانی»
*
«به دست عشق از خدا به سمت جان کشیدمت
که هرچه در تصور جهان نیاید آن کنم»
6-زيبا مي سرايد و اين مهم را فداي چيزهاي ديگر نمي كند. اصولاً هنر يعني دريافت و كشف زيبايي و اين امر نشان مي دهدكه حسنلو فطرتاً شاعر است و به درك والا و متعالي هنر دست يافته است.
«بساز با دل غم ساز بی قراری من
که از جنون و غزل پرکنم گلوی تو را»
7- شاعر در ترانه ها نيز خيلي راحت و عادي و زلال حرف دلش را مي گويد و در فضايي بسيار صميمي و روان، با زبان و انديشه كاملاً يگانه است.
«شکوه لبخند تو رو
رو بوم قلبم کشیدم
مثل همیشه قلبتو
با دستای غم کشیدم»
8-گاه بندهايي از سرچشمه هاي معرفتي عميق و نابي سرچشمه مي گيرد كه مي تواند روح انسان را تا بالاترين حد ممكن سيراب سازد و معرفتي متعالي به انسان بدهد و او را از لحظه هاي خويش فراتر ببرد. هر كدام از اين بندها خود كتاب بزرگ هستي شناسي و روشنايي و پاكي به شمار مي رود و در اين مجموعه عرفان از سرچشمه هاي اصلي و هميشه ي جويبار شعرها است.
«تقدیر تو اینجا نیست تقدیر تو زیبایی است
تقدیر تو دریا بود آنروز که می زادی»
9- از كنار برخي مصراع ها و بيتها به سادگي نمي توان گذشت و زيبايي، اعجاز، عظمت، تجرد و شهود آنها انسان را به توقف، تأمل و شگفتي وامي دارد. سطرهاي عظيمي كه جهاني از معنا وتماشا هستند و عجايب عظيم و نابي براي تماشا دارند و از مرتبه هاي بالاي معنايي و فكري برخوردارند. داراي پيام بلندي هستند و هوشمندانه نيست كه از كنار اين همه زيبايي و شكوه به سادگي عبوركرد و از كوچه باغهاي خيال انگيز و معجزه گر آنها برخوردار نشود.
«به رنگ می کشم اینجا درنگهایت را
بخوان به نام قلم بوم رنگهایت را
بخوان شهید بلندای شوکران باشم
بخوان به شعله سرخی شرنگهایت را
مگر که کعبه ی عشقی بنا کنی با من
بچین به زمزمه ی عشق سنگهایت را
بهشت منظره ی روشنی به شکل شماست
که قاب کرده شب شوخ و شنگ هایت را»
با شاعران امروز
«رسول يونان» از شاعران شناخته شدهي اين روزهاي شعر ايران به شمار ميرود كه مخاطبان فراواني همواره در انتظار چاپ مجموعهي تازهاي از او به سر مي برند. رسول يونان شاعري سپيدسرا است ولي در داستان نويسي، نمايشنامه نويسي، ترانهسرايي و ترجمه نيز بسيار پركار است و آخرين كتاب منتشر شدهي وي، ترجمه اي است از اشعار شاعر سرشناس جمهوري آذربايجان، راميز روشن كه با عنوان « باید در را آرام باز کرد و رفت» از سوي نشر افكار بر پيشخوان كتابفروشيها قرار گرفته است. شعر رسول يونان شعريست تصويرگرا و مضمون ساز با زباني ساده و دور از پيچيدهگوييهاي همنسلان او. البته اين سادگي به نوعي سهل و ممتنع گفتن است و يكي از دلايل فراواني مخاطبان شعر او شايد همين نكته باشد. يونان متولد سال 1348 و آذري زبان است و كساني كه از نزديك با وي ارتباط داشته دارند؛ نگاه طنزآميز او به جهان را به عنوان يكي از ويژگيهاي بارز يونان را برميشمرند.
«روز به خير محبوب من»، «كنسرت در جهنم»، «من یک پسر بد بودم»، «پایین آوردن پیانو از پله های یک هتل یخی» و... از جمله مجموعه شعرهاي اين شاعر به شمار ميروند.
احساس
احساس مي كنم
جنگل
به طرف شهر مي آيد
احساس مي كنم
نسيم در جانم مي وزد
احساس مي كنم
مي شود
در رودخانه آسفالت پارو زد و
قايق راند...
همه اين احساس ها را
عشق تو به من بخشيده است.
طعم عسل
خواب، طعم عسل داشت
در بعدازظهرهایی که
آسمان کمی بالاتر از درخت کاج بود.
با این همه
ما به ایستگاه ها رفتیم
تا دور شدن را
از قطارها یاد بگیریم...
سرانجام از من و تو
تنها خرگوشی سفید
میان کومه های یونجه به خواب رفت.
اعتراض
اعتراض داشتم به حکومت پدر
اعتراض داشتم به تفنگ برنو
به ترکه های آلبالو
به ....
و روز را بلندتر می خواستم
یک شب او عصبانی شد
و فردای آن روز
مرا صبح خیلی زود از خواب بیدار کرد
که نباید می کرد
حالا،
من، سال هاست در خواب راه می روم.
روزها
روزها پر و خالی می شوند
مثل فنجان های چای
در کافه های بعد از ظهر.
اما
هیچ اتفاق خاصی نمی افتد
این که مثلاً
تو ناگهان
در آن سوی میز نشسته باشی
گاهی، فنجانی
روی کاشی ها می افتد
حواس ما را پرت می کند.